ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΙΧΟΥ (ΑΡΘΡΟ)

Τυπογραφία, Γραμματογραφία, Στοιχειοχύτευση, Letterpress, Χαρακτική, Βιβλίο, Γραμματοσειρές.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΙΧΟΥ (ΑΡΘΡΟ)

Δημοσίευσηαπό GEORGETOUBALIS » 27.02.06, 5:30 pm

Ένα άρθρο που είχα γράψει για τον "γραφίστα" πέρσι Ή προπερσι. Θα βρείτε αρκετές αναφορές στο Quark αλλά μην δώσετε σημασία έχει και αρκετή θεωρία....
ελπίζω να φανεί χρήσιμο.

Παράκαλώ όχι σχόλια για την ορθογραφία το συγκεκριμένο κείμενο δεν έχει περάσει από διόρθωση.... :lol: :lol:



Το "χρώμα" του κειμένου
"
Εισαγωγή
Τότε και τώρα...
Σήμερα, στην εποχή του "δε βαριέσαι", στην εποχή του "δε γ...έται", στην
εποχή του "μια χαρά μου φαίνεται, στείλτο να τελειώνουμε γιατί βιάζομαι", οι περισσότεροι έχουν συμβιβαστεί με τους αυτοματισμούς που παρέχουν τα προγράμματα. Ως εκ’ τούτου το παρακάτω κείμενο δεν τους αφορά. Μπορούν να συνεχίσουν να κάνουν το "τίποτα" που κάνουν. Απευθύνομαι σε εκείνους που λατρεύουν την Τυπογραφία και θυσιάζουν τον χρόνο τους στο βωμό την ποιότητας και της λεπτομέρειας.
Γιατί, όπως και να το κάνουμε η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά και καθορίζει σε ένα κείμενο αυτό το "κάτι" που κανείς δεν μπορεί να εντοπίσει αλλά υπάρχει...
Από τότε μέχρι σήμερα οι προγραμματιστές των εφαρμογών σελιδοποίησης έχουν σπαταλήσει ατελείωτες ώρες δοκιμών και πειραματισμών για να μπορέσουν να προσδιορίσουν την τιμή του διάστιχου -σε μια φόρμα κειμένου- έτσι ώστε να είναι αποδεκτή από τους πιο αυστηρούς τεχνοκράτες τυπογράφους έως τον απλό αναγνώστη.
Η προσπάθεια πήγενε πέρα από την αισθητική άποψη. Η ουσία ήταν η απροσκοπτη αναγνωσιμότητα.
Φυσικά μιλάμε για σεβαστούς όγκους κειμένου (όχι για λεζάντες)
Τι να την κάνεις την καινούργια άποψη για το πόσο "σφιχτό" θα ήταν ένα
κείμενο εάν ο αναγνώστης δεν μπορεί να διαβάσει 50 συνεχόμενες σελίδες ενός μυθιστορήματος" Η κούραση ή ακόμα και η παραμικρή ενόχληση κατά την διαρκεια
του διασβάτος έπρεπε να προέρχεται από άλους παράγοντες και σε καμοία
περίπτωση από τον τρόπο στοιχειοθεσίας του κειμένου.

ΚΕΙΜΕΝΟ
Φανταστείτε έναν τύπο με μαυρα μανίκια και καπέλο να έχει κολλήσει
μια σελίδα με κείμενα στον τοίχο, να απομακρύνεται ενάμισυ-δύο μέτρα και παρατηρώντας τη, να σκέφτεται. "...το χρώμα της είναι πολύ μαύρο. Πρέπει να ανοίξει." Βρισκόμαστε στα πρώτα χρόνια της τυπογραφίας. Μπορείτε να φανταστείτε τι εννοούσε; Μπορείτε να φανταστείτε τι θα έκανε για να διορθώσει το πρόβλημα αυτό;

Παλιότερα, όταν μιλούσαν για το χρώμα της σελίδας εννοούσαν τις σχέσεις
μεταξύ μεγέθους γραμμάτων, βάρους γραμματοσειράς, διαγραμμάτωσης και διάστιχου. Αυτές οι τέσσερις βασικές ιδιότητες των τυπογραφικών στοιχείων έπρεπε να βρίσκονται σε μια ιδανική αναλογία έτσι ώστε το χρώμα του κειμένου να είναι το "σωστό".
Πράγματι, εάν στο ίδιο κείμενο αλλάζανε το βάρος της γραμματοσειράς από Medium σε Bold το χρώμα του κειμένου "σκούραινε". Εάν στο ίδιο κείμενο μεγάλωναν την τιμή της διαγραμμάτωσης το χρώμα του κειμένου "άνοιγε".

Ήταν η εποχή που οι πειραματισμοί σε αυτό το παρθένο πεδίο της Τυπογραφίας οργίαζαν (και κάλα έκαναν).
Προσπαθούσαν να βγάλουν το ίδιο χρώμα κειμένου με δύο διαφορετικά βάρη γραμματοσειράς αλλάζοντας απλά και μόνο τη διαγραμμάτωση ή το διάστιχο.
Προσπαθούσαν να βγάλουν το ίδιο χρώμα κειμένου με γράμματα διαφορετικού μεγέθους αλλάζοντάς τους το βάρος.
Οι μελέτες και οι δοκιμές για την εύρεση της αναλογίας μαύρου μελανιού και λευκού χαρτιού δεν είχαν τέλος. Αυτή η προσπάθεια από τη φύση της ήταν μάταιη αλλά αναγκαία για να βγούν κάποιοι στοιχειώδεις κανόνες. Η ποικιλία των γραμματοσειρών επέβαλε διαφορετική μεταχείριση στις αναλογίες των ιδιοτήτων των τυπογραφικών στοιχείων, και καινούργια πειράματα.

Όλα τα προγράμματα σελιδοποίησης αλλά και επεξεργασίας κειμένου είναι ρυθμισμένα έτσι ώστε να δίνουν αυτόματα μια σταθερή τιμή στο διάστιχο του κειμένου.
Εμείς σε αυτό το άρθρο θα παρακάμψουμε τις αυτόματες ρυθμίσεις, όχι γιατί υποτιμούμε την αξία τους αλλά γιατί σε κάποιες περιπτώσεις μας περιορίζουν.
Η πιο σωστή αναλογία σε ένα σώμα κειμένου είναι η κλασική πιά 10/12. Δηλαδή σε μια γραμματοσειρά με μέγεθος 10pt
η "γραμμή βάσης" της μιας γραμμής κειμένου από την άλλη απέχουν 12pt.

Σχεδόν σε όλα τα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου αλλά και σελιδοποίησης το διάστιχο ανήκει στην ομάδα στυλ της παραγράφου.
Στο QuarkXPress η ρύθμιση του διάστοιχου γίνεται ως εξής:
Τοποθετούμε τον κέρσορα σε ένα τυχαίο σημείο της παραγράφου που μας
ενδιαφέρει -χωρίς να επιλέξουμε κάτι- και στη συνέχεια.
Μπορούμε να πάμε από το Paragraph Attributes ή να πατήσουμε Command + Shift + E και θα παρουσιαστεί μπροστά μας το πεδίο Leading για να δώσουμε την τιμή
που θέλουμε. Ο άλλος τρόπος είναι να χρησιμοποιήσουμε τα βέλη στην παλέτα των μετρήσεων. Κάθε κλικ σημαίνει βήματα 1pt (μιας στιγμής), ενώ πατώντας το Option την ώρα που κάνουμε κλικ τα βήματα περιορίζονται στο 0,1pt

Ο τελευταίος και γρηγορότερος τρόπος φυσικά είναι από το πληκτρολόγιο

Το Quark μας επιτρέπει να ορίσουμε την τιμή του διάστιχου με τρείς τρόπους.

>Absolute
Αυτός ο τρόπος αντιπροσωπεύει την απλή τοποθέτηση μιας τιμής στο πεδίο του διάστιχου. Η τιμή παραμένει σταθερή ανεξάρτητα με το μέγεθος των γραμμάτων της παραγράφου. Αν τα γράμματά σας είναι μεγαλύτερα (σε στιγμές) από την τιμή του διάστιχου οι γραμμές της παραγράφου θα κολλάνε μεταξύ τους. Το Quark μας δίνει τη δυνατότητα να δώσουμε τιμές μεταξύ 0 και 1080pt.
Είναι ο τρόπος που δουλέυουν οι επαγγελματίες. Δεν αρκούντε στο 20%.
Μελετούν τη γραμματοσειρά του κειμένου τους και ανάλογα με τον σχεδιασμό της παίζουν με το διάστοιχο. Μπορεί μιά γραματοσειρά να θέλει 21.4% και μια άλλη 19.5% ποτέ δεν ξέρεις εάν δεν δείς.

Η παράξενη ιστορία του μηδέν...
Εάν πατήσετε 0 (μηδέν) στην τιμή του διάστιχου αυτόματα το Quark παίρνει την τιμή του μεγέθους των γραμμάτων, την αυξάνει κατά 20% και τοποθετεί το αποτέλεσμα ως τελική τιμή στο διάστιχο.
Αυτά όμως θα τα δούμε αναλυτικότερα παρακάτω.
Τι συμβαίνει εάν θελήσουμε μια τιμή διάστιχου 0,0001pt; Απολύτως τίποτα. Το Quark θα στρογγυλοποιήσει τον αριθμό σε 0 και θα συνεχίσει σαν να μην τρέχει τίποτα. Η μικρότερη δυνατή τιμή διάστιχου που μπορεί να δεχτεί το Quark είναι η 0,001pt. Σε αυτή την περίπτωση οι γραμμές της παραγράφου θα τοποθετηθούν η μία πάνω στην άλλη.
Τώρα θα με ρωτήσετε γιατί να θελήσει κάποιος να κάνει κάτι τέτοιο; Δεν ξέρω, σημασία έχει ότι μπορεί.

>Automatic
Όπως αναφέραμε πιό πάνω το αυτόματο διάστιχο παίρνει σάρκα και οστά από τη στιγμή που στην τιμή θα πληκτρολογήσουμε 0. Εαν σε μια παράγραφο με μέγεθος γραμμάτων 10pt δώσουμε διάστιχο 0 το Quark θα προσθέσει ένα 20% και θα ρυθμίσει το διάστιχο στις 12pt.
Αν για κάποιο λόγο αποφασίσουμε να μεγαλώσουμε το μέγεθος των γραμμάτων στις 14pt το διάστιχο αυτόματα θα αλλάξει στις 14,4pt.
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να προσέξουμε αυτό που μονίμως δεν προσέχουν πολλοί συνάδελφοι.
Όταν αλλάζουμε το μέγεθος σε ένα μόνο γράμμα το Quark αλλάζει το διάστιχο στη γραμμή που ανήκει αυτό. Κάτι τέτοιο εξ’ όψεως μόνο, μοιάζει απόλυτα ερασιτεχνικό. Την εικόνα αυτή παραδόξως την παρουσιάζουν αρκετές εφημερίδες και περιοδικά!"! Εικόνα 1

Θα σας πρότεινα να χρησιμοποιείτε αυτόματο διάστιχο μόνο όταν γράφετε τα ψώνια για το super market.

> Relative
Εκεί που το αυτόματο διάστιχο εξαρτάται από το μέγεθος των γραμμάτων με σταθερό συντελεστή 20% το Quark έρχεται να μας προτείνει κάτι ακόμα πιό εξειδικευμένο. Ο συντελεστής πιά δεν είναι σταθερός, αλλά ορίζεται από εμάς.
Έστω ότι η γραμματοσειρά μας έχει μέγεθος 15pt. Πληκτρολογώντας στην τιμή του διάστιχου +3, το διάστιχο θα γίνει 18pt ενώ αντίστοιχα πληκτρολογώντας -3 το διάστιχο θα γίνει 12pt.
Όταν ορίζουμε την τιμή του διάστιχου είναι απαραίτητο να σημειώνουμε και το αντίστοιχο πρόσημο ανάλογα με αυτό που θέλουμε να επιτύχουμε.

Super tip
Το relative leading μπορεί να βρει εφαρμογή όταν επιθυμούμε ένα πολύ
συμπαγές κείμενο στο οποίο το μέγεθος της γραμματοσειράς και το μέγεθος του διάστιχου θέλουμε να είναι το ίδιο.
Έστω ότι η γραμματοσειρά μας είναι 25pt και θέλουμε και το διάστιχό μας να είναι 25pt. Πληκτρολογούμε στην τιμή του διάστιχου +0. Αυτόματα η τιμή του θα γίνει 25pt. Και όχι μόνο αυτό, αν αλλάξουμε το μέγεθος της γραμματοσειράς σε 30pt το μέγεθος του διάστιχου θα αλλάξει και αυτό αυτόματα σε 30pt.

Συμβουλές
Λίγες είναι οι συμβουλές που μπορούμε να δώσουμε για τη σωστή απόδοση του διάστιχου σε ένα σώμα κειμένου. Υπάρχουν όμως κάποιοι γενικότεροι κανόνες που θεωρώ ότι είναι χρήσιμο να τους αναφέρω:

-Μειώστε το διάστιχο ανάλογα με το μήκος μιας στήλης κειμένου.
Ένα «συμπαγές» διάστιχο μπορεί να κάνει να διαβάζονται χωρίς πρόβλημα
γραμμές των 4 και 5 λέξεων, αλλά σε γραμμές μεγαλύτερου μήκους σε αναγκάζουν να χάσεις το κείμενο στραμπουλώντας το μάτι σου Εικόνα 2. Μετά από λίγο ανακαλύπτεις ότι το κείμενο δεν διαβάζεται και το παρατάς. Πλούσια παραδείγματα θα βρείτε σε συμβάσεις τραπεζών ή ασφαλιστικά συμβόλαια όπου σε συνδιασμό με τον χρωματισμό των γραμμάτων (είχαμε αναφερθεί στο παρελθόν) κάνουν το διάβασμα "κάτεργο".

-Προσοχή! Όταν έχετε πολύ σφιχτό διάστιχο μην αφήσετε τους ascenders της μιας γραμμής να κολλήσουν με τους descenders της κάτω γραμμής.
-Γενικότερα θα πρέπει να είμαστε ανοιχτοχέρηδες στο διάστιχο γραμματοσειρών
Sans Serif και Bold. Εκ του σχεδιασμού τους, θέλουν ειδική μεταχείρηση και χρειάζονται το χώρο τους.
-Σημαντικό ρόλο στο διάστιχο παίζει και το ύψος των πεζών χαρακτήρων της γραμματοσειράς. Εάν είναι μικρό μας "παίρνει" να βάλουμε ένα πιό σφιχτό διάστιχο χωρίς να χαλάει ούτε το οπτικό αποτέλεσμα του κειμένου ούτε και η αναγνωσιμότητα αυτού.
-Κάντε ότι θέλετε!

Τype setting
Εαν πάτε στις ρυθμίσεις του διάστιχου θα βρείτε δύο modes για να εργαστείτε.
Το type setting και το word processing. Στο type setting mode το διάστιχο
δουλεύει με τον απόλυτα σωστό, ένα και μοναδικό τρόπο μέτρησης.
Η μέτρηση του διάστιχου ξεκινάει από την γραμμή βάσης της μιάς γραμμής και τελειώνει στην γραμμή βάσης της επομένης.
Αυτό σημαίνει τυπογραφία. Τελεία.

Word Processing Mode
Και για να πάει κάθε κατεργάρης στον πάγκο του θα ξεκαθαρίσουμε το εξής: Ακόμα και να χρησιμοποιείτε το QuarkXPress μόνο για επεξεργασία κειμένου δεν πρέπει να δουλεύετε στο Word Processing Mode.
Ο λόγος είναι πάρα πολύ απλός. Η μέτρηση του διάστιχου ξεκινάει από την
κορυφή του κεφαλαίου γράμματος της μίας γραμμής και τελειώνει στην κορυφή του κεφαλαίου γράμματος της επόμενης γραμμής (Ascent to Ascent). Ο μοναδικός λόγος που το Quark έχει συμπεριλάβει αυτό το Mode είναι γιατί το εμπεριέχεται στην πλειοψηφία των επεξεργαστών κειμένου.
Είναι σίγουρο ότι η Γραφιστική κοινότητα και ο χώρος της τυπογραφίας
ελάχιστα θα ενοχλούνταν από την απουσία του.

Αρκεί να σας πω ότι κάθε γραμματοσειρά (λόγω διαφορετικού σχεδιασμού) θα είχε και διαφορετικό διάστιχο. :?: :?: :?: :!:
Εάν ανακαλύψετε «πειραγμένο» το Quark επειδή κάποιος μπήκε στη ρύθμιση και την άλλαξε σε Word Processing Mode... βρείτε τον και σκοτώστε τον!

Γιώργος Τούμπαλης
Άβαταρ μέλους
GEORGETOUBALIS
Senior Member
 
Posts: 561
Εγγραφή: 09.02.06, 11:33 am

Δημοσίευσηαπό penlix » 27.02.06, 5:48 pm

Και σε ευχαριστούμε άλλη μία Γιώργο!

Πολύ ενδιαφέρον, για εμάς που δεν το είχαμε διαβάσει στο Grafistas.
Άβαταρ μέλους
penlix
Adminilicious
 
Posts: 10260
Εγγραφή: 26.02.04, 3:50 pm

Δημοσίευσηαπό antonist » 27.02.06, 8:53 pm

αρχηγός!

αυτά παιδιά να τα περνάμε και στο wiki με τη μια!
AntonisTheodorakis.com

***We are all Stars***
Άβαταρ μέλους
antonist
Site Admin
 
Posts: 6095
Εγγραφή: 30.10.05, 10:18 pm
Τοποθεσία: fresh in Athens :P

Δημοσίευσηαπό crosti » 27.02.06, 8:58 pm

Απλά υπέροχο!!!!
Εικόνα

Χριστίνα
Άβαταρ μέλους
crosti
Old Member
 
Posts: 1690
Εγγραφή: 29.10.05, 7:32 pm
Τοποθεσία: athens

Δημοσίευσηαπό sokalegga » 27.02.06, 9:19 pm

Γράψε Γιώργο να ξανα-μαθαίνουμε τη ΒΑΣΗ της έντυπης επικοινωνίας... :lol: :lol:
Χίλια μπράβο!!
Υou Can Do Anything You Want As Long As It Makes Sense
Άβαταρ μέλους
sokalegga
Master Member
 
Posts: 3251
Εγγραφή: 22.07.04, 2:50 pm
Τοποθεσία: Τρίπολη

Δημοσίευσηαπό evig » 28.02.06, 9:33 am

τέλεια σε ευχαριστώ που μου φρεσκάρεις λίγο τις γνώσεις μου και ότι δε θυμόμουν!!!χεχε!!εύγε!!!
Άβαταρ μέλους
evig
Junior Member
 
Posts: 332
Εγγραφή: 13.07.05, 9:00 am

Δημοσίευσηαπό theosdesign » 26.02.07, 1:26 pm

Πολύ καλό το κείμενο Γιώργο και μας φρεσκάρει διάφορες σημαντικές λεπτομερειες πάνω στη δουλειά μας.
Theo|s Design
graphic+visual designer
Άβαταρ μέλους
theosdesign
Senior Member
 
Posts: 545
Εγγραφή: 12.01.06, 4:41 pm
Τοποθεσία: Ανατολικά της....

Δημοσίευσηαπό elena stamovlassi » 26.02.07, 1:52 pm

Ευχαριστούμε Γιώργο για την συγγραφή και theos που επανέφερες το θέμα ένα χρόνο μετά (μπλέχτηκα λίγο με την ημερομηνία και νομιζα ότι ήταν λάθος το ημερολόγιό μου).
Όσο ζω, μαθαίνω.
Άβαταρ μέλους
elena stamovlassi
Old Member
 
Posts: 1393
Εγγραφή: 10.02.06, 3:11 pm
Τοποθεσία: στον κοσμο μου...

Δημοσίευσηαπό alexandra » 26.02.07, 1:56 pm

Γιωργο σε ευχαριστουμε πολυ :lol:
http://www.twomatch.gr

++live for design and design for life++
Άβαταρ μέλους
alexandra
Site Admin
 
Posts: 3513
Εγγραφή: 26.07.04, 11:49 am
Τοποθεσία: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δημοσίευσηαπό tsevis » 26.02.07, 2:37 pm

Κουμπάρε, βάλε μας και τις εικόνες!!!

Φιλιά!

Χ.
******************************
Good design = Good business
******************************
We'll always be together
Together in Electric Dreams
Άβαταρ μέλους
tsevis
Master Member
 
Posts: 6735
Εγγραφή: 26.04.04, 11:27 pm
Τοποθεσία: Pacific Ocean! (in my dreams)

Δημοσίευσηαπό theosdesign » 26.02.07, 2:56 pm

elena stamovlassi έγραψε:Ευχαριστούμε Γιώργο για την συγγραφή και theos που επανέφερες το θέμα ένα χρόνο μετά (μπλέχτηκα λίγο με την ημερομηνία και νομιζα ότι ήταν λάθος το ημερολόγιό μου).



Για να μην ξεχνάμε τα ωραία κείμενα με σημαντικές πληροφορίες για όλους μας.
Theo|s Design
graphic+visual designer
Άβαταρ μέλους
theosdesign
Senior Member
 
Posts: 545
Εγγραφή: 12.01.06, 4:41 pm
Τοποθεσία: Ανατολικά της....

Δημοσίευσηαπό onart » 26.02.07, 10:46 pm

Συγχαρητήρια Γιώργο.

Thanks,
Dennis
"Work of art" is not exactly an "object", but rather "part of a communication system."
--Lawrence Alloway--
onart
Junior Member
 
Posts: 439
Εγγραφή: 13.07.05, 8:18 am
Τοποθεσία: Νέα Σμύρνη

Δημοσίευσηαπό doctor_john » 27.02.07, 11:49 am

Α! θα το κάνω link και όποτε αναφέρω το διάστιχο θα ξέρει ο κοσμάκης! έβγε!

8)
Θέλω να σχεδιάσω τίτλους σε ταινία!!!
Άβαταρ μέλους
doctor_john
Old Member
 
Posts: 1431
Εγγραφή: 08.07.05, 6:04 pm
Τοποθεσία: Athens

Δημοσίευσηαπό toxic187cp » 25.05.07, 4:50 pm

...CONGRATS

just perfect... we should all thank u!

THANX a LOT
Creative Pollution
Άβαταρ μέλους
toxic187cp
Member
 
Posts: 23
Εγγραφή: 23.03.07, 5:23 pm
Τοποθεσία: HELL..ass


Επιστροφή στο I.IV Τυπογραφία / Γραμματοσειρές / Βιβλία

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 3 επισκέπτες

Visual Communication Designers Club

Το Visual Communication Designers Club, το μεγαλύτερο Ελληνικό online design forum, αποτελεί μια Ελληνική κοινότητα σχεδιαστών οπτικής επικοινωνίας, υπό την ευρύτερη έννοια του όρου, θέλοντας να συμπεριλάβει στα μέλη της κάθε ειδικότητα και βαθμίδα όσων σπουδάζουν ή εργάζονται στον χώρο της επικοινωνίας, έντυπης, διαδικτυακής, τρισδιάστατης ή εφαρμογών πολυμέσων