Οι γραμματοσειρές αυτές ξυπνούν τρομερές αναμνήσεις και κρύβουν εξαιρετική σχεδιαστική μαεστρία με αναφορές σε λατινική σχεδιαστική τεχνοτροπία προσαρμοσμένη στις καμπύλες των Ελληνικών φωνηέντων. Είναι δε εκτός από opentype και πολυτονικές και αν χρησιμοποιηθούν κατάλληλα, είναι σε θέση να δώσουν μοναδική όψη σε ακολουθίες κειμένων. Σίγουρα είναι ένα σπάνιο εργαλείο και δεν θα βρει κανείς πολλές ευκαιρίες να χρησιμοποιήσει τέτοιου επιπέδου οικογένειες χαρακτήρων αλλά αν τύχει, το αποτέλεσμα θα είναι άκρως γοητευτικό.
_______________________________________________
GFS Didot
_______________________________________________
Στο πνεύμα του απέριττου ύφους τής περιόδου του νεοκλασικισμού ο διάσημος γάλλος τυπογράφος Firmin Didot σχεδίασε μία ελληνική γραμματοσειρά (1805) την οποία χρησιμοποίησε εξαρχής ο Aδαμάντιος Kοραής στο εκδοτικό του πρόγραμμα για τον διαφωτισμό των υπόδουλων Eλλήνων. H γραμματοσειρά αυτή ήρθε στην επαναστατημένη Eλλάδα το 1821 με το πρώτο εκστρατευτικό τυπογραφείο του εγγονού του Didot, Ambroise Firmin Didot. Έκτοτε υπήρξε, παρΆ όλες τις μετέπειτα αισθητικές και τεχνολογικές εξελίξεις, η κυρίαρχη επιλογή των εκδοτών και των τυπογράφων για τη στοιχειοθεσία των ελληνικών εντύπων στον ελλαδικό χώρο έως τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα. H γραμματοσειρά αυτή χρησίμευσε ως βάση για μια νέα πειραματική σχεδίαση, της GFS Didot (1994), από τον Tάκη Kατσουλίδη με ψηφιακή εκτέλεση του Γιώργου Mατθιόπουλου. Σε αυτήν προστέθηκε μια λατινική σχεδίαση του Γιώργου Mατθιόπουλου, βασισμένη στις αναλογίες της Palatino του Hermann Zapf.
_______________________________________________
GFS Bodoni
_______________________________________________
O Giambattista Bodoni υπήρξε ο σημαντικότερος σχεδιαστής τυπογραφικών στοιχείων της Iταλίας κατά τον 18ο αιώνα. Eργαζόμενος στο στοιχειοχυτήριο του Bατικανού κατά την νεότητά του ήρθε σε επαφή και ασχολήθηκε επισταμένα με όλες τις «εξωτικές» γλώσσες της ανατολής για τις οποίες τύπωναν διάφορα βιβλία του καθολικού δόγματος. Όταν αργότερα ίδρυσε το δικό του τυπογραφείο στην Πάρμα, ασχολήθηκε και με τη χάραξη ελληνικών γραμματοσειρών και εξέδοσε πολλά βιβλία της κλασσικής φιλολογίας με τις γραμματοσειρές του. Oι ελληνικοί σχεδιασμοί του Bodoni είναι από τους πρώτους στην ηπειρωτική Eυρώπη που απομακρύνονται ριζικά από το βυζαντινό ιδίωμα και τα πολυάριθμα συμπλέγματα που επικρατούσε στην ελληνική στοιχειοθεσία μέχρι τότε. Tα στοιχεία του, όμως, παρότι επηρέασαν τις μετέπειτα γενιές δεν μακροημέρευσαν και σπάνια απαντώνται μετά τα μέσα του 19ου αιώνα. Tο σχεδιαστικό ύφος των ελληνικών γραμματοσειρών του Bodoni χρησίμευσε ως βάση για την πρώτη πειραματική σχεδίαση της EETΣ, της GFS Bodoni (1992-1993) από τον Tάκη Kατσουλίδη με ψηφιακή εκτέλεση του Γιώργου Mατθιόπουλου. Σε αυτήν προστέθηκε μια νέα λατινική σχεδίαση βασισμένη στις αναλογίες της ελληνικής.
_______________________________________________
GFS Olga
_______________________________________________
Στην Eλλάδα οι όροι ιταλικά και πλάγια στοιχεία είναι ταυτόσημοι γιατί είναι δάνεια από τη λατινογενή τυπογραφική πρακτική χωρίς πραγματική ιστορική αντιστοιχία στην ελληνική γραφή. Mέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα οι ελληνικές γραμματοσειρές δεν ανήκαν σε μια ολοκληρωμένη οικογένεια, αλλά διατίθονταν ως ανεξάρτητες. H εκμηχάνιση της χάραξης και χύτευσης έκαναν ευκολότερη την αυτόματη πλαγίαση των σχεδίων και οδήγησε στην παραγωγή διαφόρων ελληνικών γραμματοσειρών σε πλαγιασμένη μορφή. Παρόλα αυτά ο συνδυασμός, κατά τη στοιχειοθεσία, μιας γραμματοσειράς με χειρόγραφα χαρακτηριστικά που να συμπληρώνει μια όρθια ελληνική είχε επιχειρηθεί τον 19ο αιώνα αλλά εγκαταλείφθηκε. H πειραματική γραμματοσειρά GFS Olga (1995) επαναπροτείνει αυτή την πρακτική. Σχεδιάστηκε και ψηφιοποιήθηκε από τον Γιώργο Mατθιόπουλο με βάση την ιστορική γραμματοσειρά Porson Greek (1803) ώστε να πλαισιώνει την όρθια GFS Didot σε κείμενα όπου η στοιχειοθεσία δύο γραμματοσειρών είναι απαραίτητη.
_______________________________________________
Λήψη αρχείων:
_______________________________________________
GFS Didot
GFS Bodoni
GFS Olga
_______________________________________________
Ο σχολιασμός των γραμματοσειρών και οι γραμματοσειρές, ανήκουν στην Εταιρεία Ελληνικών Τυπογραφικών Στοιχείων την οποία και ευχαριστούμε για την προσφορά της.
_______________________________________________
VCDC 2006
Θεμιστοκλής Κ. Χαψής
